AZOT: N

Tüm bitkilerin temel besinidir. Havada %79 oranında bulunur. Bitkilerin büyük çoğun­luğu azot gereksinimlerini havadan alırlar; yal­nız sebzegiller köklerinde bulunan özel bakte­riler nedeniyle bu kuralın dışında kalırlar. Top­rakta ise birbirinden ayrı üç özellik gösterir:

a) Organik azot: Doğrudan canlı organizmaların çürümesiyle oluşur.

b) Amonyaklı azot: Bu madenleşmenin orta aşamasıdır.

c) Nitrik azot: Hareketli ve erir bitkiler tarafından doğ­rudan kullanılır. Azot bitkilerde bütün dokula­rm oluşumuna girer, gövdeyi, sapları ve yap­rakları geliştiren özdür. Yağmur ve sulamayla toprağın derin tabakalarına yayılır. Azotu bitki­lere düzenli olarak vermek gerekir çünkü top­rağın sindirime elverişli olan yapısı onu kısa sürede eritir. Özellikle:

(Ağaç, bodur ağaç, yapraklı sebzeler, yap­rak aşamasındaki bitkiler, çim ve yeşil çit bitki­leri.)

Azotun Yararları:

*Gövdenin oluşumuna destek verir.

*Dikim sırasında kök besini olarak, dikim

işleminden sonra da ilk bahar ve yaz gübrele­mesinde yüzeyden verilir.

Azotun Eksikliği:

*Zayıf sürgünler,

*Sarı ya da rengini yitirmiş yapraklar

*Zayıf ve yumuşak göv.de.

FOSFOR: (P)

Bütün bitkilerin sağlıklı kök salmalarında önemli bir rolü vardır. Fosfor çiçeklenmeyi sağlayan önemli bir element olduğu gibi çok önemli bitki hastalıklarının baş koruyucusudur. Toprakta çok kez kireçle bileşmiştir. Humus içinde bulunan organik asitler onu çözünür, başka bir deyişle sindirilebilir hale getirir. Top­rakla iyice karışan fosforlu gübre sonucunda bol ve sağlıklı ürün elde ederiz. Özellikle:

(Genç fidanlar, tohumlu ve meyveli bitki­ler, sebzelerin köklerine). Dikim işlemi sırasın-) da köklere

Toprağa tepkisi:

Özellikle, elementleri tutmayan kumlu toprağa sık sık eklemek gerekir.

Eksikliği:

*Zayıf kök ve gövde.

*Parazit istilası

*Kötü çiçeklenme ve kötü ürün.

*Maviden erguvana dönen yapraklar.

POTASYUM (K)

Yumrulu, soğanlı, çiçekli ve meyveli bü­tün bitkiler için gereklidir (domates, çilek … ) ayrıca, gövde oluşumu ve çiçek renklerine etki­si büyüktür. Nitelikli bitkinin baş elementidir. Tohum, yumru ve köklerde nisaşta biçimde şe­kerlerin birikmesini sağlar. Potasyumun varlığı bitkinin azottan yararlanması için de gereklidir. Gövde sap ve dallara güç verir ve hastalıklar­dan korur. Potasyum doğalolarak eriyen bir elementtir ama toprağın emici yapısı onu tut­maya elverişlidir, bu nedenle killi topraklar po­tasyum açısından zengindir. Özellikle:

Dikim ve ekim (tohum) işleminde kök be­sini olarak ve büyüme sırasında da yüzeyden verilir.

Toprağa tepkisi:

Fosfat konusunda olduğu gibi elementleri tutmayan kumlu toprağa sık sık eklemek gere­kir.

Potasyum Eksikliği

*Hastalıklı bitkiler.

*Yaprak kenarlarının kahverengi ya da sa­rıya dönüşümü.

*Solgun çiçekler renksiz ve az meyve.

Oligo-elementler:

Toprağın içinde çok küçük zerrecikler ha­linde bulunan bu küçük kimyasaloluşumların rolünü açıklamak o denli karışık bir durum ki ayrıntılarını vermek çok güç. Yalnız oligo ele­mentlerin eksikliği bir bitkinin bozulup ölmesi için yeterlidir.

Magnezyum oksit şeklinde emilen mag­nezyum klorofili oluşturan birincil elemenUir. Çiçeklenmeye da etkisi vardır, kireç fazlalığı emiş gücünü azaltır. Bor, şekerlerin ve selülo­zun oluşumu için gereklidir, ne var ki kireçli topraklarda bulunmaz. Çinko gelişmeyi, büyü­meyi, bakır ve molibden, (mo) azot ve potasyu­mun emilmesine yardımcı olur.

Toprağın yapısı:

İdeal bahçe toprağı, ince ve ufalanabilir hem nemli hem de iyi geçirgen yapıdadır. Ne var ki toprak çok kez hem çok kireçli ve de kumludur. Birincide renk koyu yapışkan ve kaygan özelliktedir, verimlilik iyi ama geçir­genlik kötüdür ve toprak çok çabuk çamurlanır. Kumlu toprak ise, açık renk, akıcı ve daha ha­fif olup geçirgen özelliğinin yanı sıra verimsiz­dir.

Kum

Kum, killi kayaların ufalanmasıyla oluşur.

Geçirgen özelliğinden dolayı katı ve koyu olu­şumlara ilave edilir. Tuz içerdiği için bahçe­mizde asla deniz tuzu kullanmamalıyız

Perlit

Aynı kum gibi cansız bir maddedir, çok hafiftir ve kum yerine kullanılır. Suyu tutma ve hafif olma özelliğinden üretimde ve saksı top­raklarının havalanması ve geçirgenliği için top­rağa % 20 oranında ilave edilerek kullanılır.

Ponza

% 45 silis , % 2 azot, % 20 su içermeyen fosfor, ponzaya su tutma özelliği verir, ağır tuz­ları ve mineralleri sayesinde bitkilerin zehir­lenme olasılığını engeller. 6-9 ay bu özelliğini korur Özellikle saksı bitkileri için çok yararlı­dır.

Kabuklar

Çam ağacının gövde kabukları ya da çam kozalakları toprağı nemli tutması ya da kışın soğuktan korumak için bazı bitkilerin dip kıs­mını örtmeye yarar. Zamanla çürüyerek ufala­nır ve humusa dönüşür.